Adif - Bideak irekitzen ditugu

2010ean Madril, Albacete eta Valentzia arteko 438 kilometro abian jarri eta gero, ustiatzen dituen prestazio handiko kilometro kopuru gehien dituen Europako lehen herrialdea eta munduko bigarrena (Txinaren atzetik) bihurtu da Espainia. Ondorioz, garraiobide horretan tradizio handia duten Japonia eta Frantziari aurrea hartu dio.

Teknologiari dagokionez, Espainia aitzindaria da trenbidearen I+G+b sektorean, azpiegituran, seinaleztapenean, elektrifikazioan eta gurpildun materialetan egindako berrikuntzei esker.

2020an, PEITen (Azpiegituren eta Garraioen Plan Estrategikoa) indarraldia amaitutakoan:

Abiadura handiaren onurak

Inbertsio-bolumena igotzeak lanpostuak –zuzenak eta zeharkakoak– sortzea dakar, lurraldearen kohesioa indartzen du eta merkatu berriak irekitzen ditu; batez ere, zerbitzuen sektorean.

Abiadura handiko linea horiek abian jartzeak, pasatzen den hiriei onurak ekartzeaz gainera, Espainiako hainbat eskualderi onura ekartzen die, ohiko sarearen eta abiadura handiko sarearen arteko operabilitateari esker eta zabalera aldatzaileen teknologiaren bidez, errodatze aldagarria duten trenek bi sareetan ibil baitaitezke.

 Abiadura handiko lineen gizarte-inpaktua errepidean ere nabari da, eskaintza eta eskari eszenatoki berri bat sortzen denez, baita beste alderdi batzuengatik ere, hala nola istripuak murriztea edo errepidezko joan-etorrietan denbora aurreztea, trafiko-pilaketa gutxituko baita.

Ingurumenarekin bat egitea funtsezkoa da abiadura handiko jarduera guztiak inspiratzen dituen filosofiarekin. Alde batetik, urteko CO₂ isuriak murriztuko dira eta, bestetik, petrolioari dagozkion energia-kontsumo tonak nabarmen aurreztuko dira.

Adifi enkargatutako abiadura handiko lineak

Adifek aurrera daramatza Gobernuak enkargatutako obrak eta proiektuak. Distantziak murrizten eta Espainiako lurraldeak abiadura handiaren bidez lotzen ari da.

2001/05/30ean, abiadura handiko ia 4.500 km eraikitzen ari da Adif. Guztiak ez daude eraikuntza-fase berean. Hauek dira abiadura handiko lineak.

Sei urte eskasean (2005-2011), Espainia mundu mailako abangoardiako herrialde bihurtu da abiadura handiari dagokionean. Denbora-tarte horretan, gure herrialdeak 5 aldiz baino gehiago biderkatu ditu martxan dauden abiadura handiko kilometroak, 550 km izatetik 2.900 km izatera pasa da, eta zazpi hiritatik 27 hiritara hedatu da garraio azkar, seguru eta eraginkor hori. Adifek funtsezko papera izan du arrakasta horretan. Kalitate-jauzi handia izan da Espainiako trenbidearentzako eta ingeniaritzarentzako.

2005etik aurrera, Adifek abiadura handiko linea hauek jarri ditu martxan, mota guztietako zailtasun teknikoei eta orografikoei aurre eginez.

Azpiegitura berriak eraikitzerakoan, lanak egiten diren ingurunea zaintzea da Adifen lehentasunetako bat. Horretarako, kalteak txikitzen eta gero ingurunearekin bateratzea errazten saiatzen da. Horren adierazle da, 2006an, Kalitate eta Ingurumen Plan Estrategikoa onartzean egindako apustua. Dokumentu horretan, Adifentzat oinarrizko izaera duena, ingurumenaren zaintza eta jasangarritasuna oinarrizko funtsak agertzen dira, ingurumena eta ondare kulturala babestera bideratutako politikak gauzatzeko.

Adifek gaiari buruzko indarrean dagoen legeria ez ezik, bere irismenean dauden baliabide guztiak erabiltzen ditu helburu berriak ezartzeko. Helburua zera da: abiadura handiko linea bat eraikitzeak eta martxan jartzeak ekarritako onurak hiritar guztien ondarea mantentzearekin bateratzea, bai ingurumenari bai kulturari dagokionean.

Ingurumen Inpaktuaren Adierazpena (IIA) da oinarrizko erreferentzia abiadura handiko linea berri bat gauzatzeko orduan. Izan ere, jarraitu beharreko zuzentarauak adierazten baitira, Ingurumen, Landa eta Itsas Ingurune Ministerioak emandako txostenaren araberakoak, ingurunea behar bezala babesten dela ziurtatzeko. Ondorioz, neurri zehatz ugari hartzen dira, hala nola geldialdi biologikoak errespetatzea, hondakinak tratatzea, faunaren urratsak instalatzea...

Ingurumena babestea ez da ingurune naturalera soilik mugatzen, arkeologia edo paleontologia balioa duten espazioak ere barne hartzen ditu. Legeak zehazten duenez, beharrezkoa da espezialistak egotea obrak dirauten bitartean, ager daitezkeen aztarnak hauteman eta, behar balitz, aztertu eta babesteko. Batzuetan, arkeologoek aldez aurretik ezagutzen dute aurki daitekeena, arkeologia-laginei esker. Horietan, dagoeneko ezagunak diren aztarnategien inbentarioa aurkitzen baita.

Alabaina, beste zenbait kasuetan, Adifek egindako lanei esker, balio handiko aztarnak azaleratu dira eta erabakigarriak izan dira ikerketa zientifikoan aurrera egiteko. Hain zuzen ere, Fuentes (Cuenca) udalerriko Lo Hueco paleontologia-aztarnategia, bere generoko Europa ekialdeko garrantzitsuenetakoa, guztiz ustekabean aurkitu zen Madril – Gaztela-Mantxa – Valentziako Erkidegoa – Murtziako Eskualdea Abiadura Handiko Linearen plataformaren lanak egiterakoan.

Gaur egun, enpresak jarduera garrantzitsua du nazioartean espainiarren interesak ordezkatzen hainbat erakundeetan eta Espainiako teknologia-transferentziaren prozesuetan lankidetzan, eta hainbat herrialdetako trenbide-akordio zabalak zehaztu ditu.

Espainiako aholkularitza/ingeniaritza eta tren-lineen eraikuntza/ekipamendua sektorea, zalantzarik gabe, punta-puntako mundu mailako erreferentea da eta lortutako arrakastek horixe ematen dute aditzera.

Espainiako trenbide-sektorea abangoardia teknologikoan dago interoperabilitatearen garapenari dagokionean, tren-teknologia onenen integrazioari dagokionean (batzuk berak garatutakoak), proiektu handien kudeaketan nabarmentzen da (kalitatea, prezioa eta epeak ziurtatuz), eta, berariaz, tren-zirkulazio kudeaketan (Da Vinci sistemarekin, Marokoko trenbide-enpresak eta Lituaniako trenbideek kontratatu dute, besteak beste), seinaleztapenean eta trenbide-segurtasun sistemetan (Espainia liderra da ERTMS sistema estandar europarrean) eta zabalera automatikoki aldatzeko sistemetan (interes handikoa Errusia gisako herrialdeentzako, eurek ere estandarraren bestelako bide zabalera du). Geroz eta ohikoagoa da alor horietako Espainiako enpresek negozioak lortzea, Espainian lortutako trenbidearen esperientzia ezin hobeari esker.

Adifek, hasiera-hasieratik, berrikuntzaren eta garapen teknologikoaren alde egin du. Apustu ausart hori gai horren inguruko hainbat proiektu bultzatuz gauzatu da. Gainera, hitzarmenak sinatu dira hainbat unibertsitaterekin.

Zentzu horretan, ERTMS garatzean eta ezartzean nabarmentzen da Adifen lidergo europarra. Europako trenbide-trafikoa kudeatzeko garatzen ari den seinaleztapen-sistema da berori. Zentzu horretan, ERTMS-z hornitutako ia 1.500 km trenbide-linearekin, Espainiak ezarri du seinaleztapen-sistema europar arrunt handiena.

Bere garapen teknologikoaren beste adibide bat Da Vinci sistema da. Munduko trenbide-trafikoa kudeatzeko sistema aurreratuenetako bat da. Espainian, abiadura handiko sarea oso-osorik kudeatzeaz eta kontrolatzeaz arduratzen da sistema. Une honetan, Indra-rekin elkarlanean, nazioarteko lizitazioetan parte hartzen du esportatu eta nazioartean balioan jartzeko. Dagoeneko proiektu batzuk esleitu zaizkio, besteak beste, Londresko metroa edo Medellingoa.  

Lankidetza eta transferentzia teknologikoa Estatu Batuetan

AEB da Adifek garatutako teknologian interes handia erakutsi duen herrialdeetako bat. Hori dela-eta, Espainiako erakundeak abiadura handiari buruzko esperientzia eta ezagutza eraman ditu Estatu Batuetako lurraldera, mintegi eta jardunaldietan parte hartu du eta hainbat proiektuetan Ipar Amerikako administrazioari aholkuak ematen jardun du.

Espainia Estatu Batuetan abiadura handia garapenaren funtsezko erreferentzia bihurtu da Etxe zuriak hartutako erabakiaren testuinguruan, Obama presidenteak abiarazitako Ekonomia Estimulatzeko Planaren barruan, 8.000 milioi dolarreko laguntzak eman dira Estatu Batuetako abiadura handiko hainbat korridore bultzatzeko.

Lankidetza-alor horretan, Estatu Batuetako Kongresuko kideek Adifek kudeatutako Espainiako abiadura handiko instalazioetara egindako bisita ere aipatu behar da. Ipar Amerikako beste hainbat ordezkaritzek egindako bisitei gehitu behar zaie azken hori. Lankidetza horren ondorioz, Espainiako hainbat ingeniaritza-enpresek, azken aldian, abiadura handiarekin lotutako hainbat kontratu lortu dituzte Estatu Batuetan. Nahiz eta jarduerak oraindik aholkularitza eta ingeniaritza fasean dauden.

Medina – Meka abiadura handiko linea

Al Shoula Group partzuergo espainiar eta saudi arabiarra Adifek eta Renfe Operadorak zuzentzen dute eta hamabi enpresa espainiarrek eta bi saudi arabiarrek osatzen dute. Partzuergoari “Erromesen AVEa” deritzona esleitu zaio, Saudi Arabiako Meka eta Medina hiriak lotuko dituena.

Erdietsitako kontratua inoiz Espainiako enpresekin osatutako partzuergo batek nazioartean eskuratu duen handiena da. Proiektu honek Meka – Jeddah - Medina abiadura handiko linea eta trenak 12 urteko epean diseinatzea, eraikitzea, ustiatzea eta mantentzea dakar berekin. Lineak ia 450 km eta elektrifikatutako bide bikoitza izango ditu. Esleitze garrantzitsu hori 6.736 milioi eurokoa da.

Proiektu hori premiazko eta lehentasunezko behartzat jo du Saudi Arabiako Erreinuak. Gutxi gorabehera 450 km izango dituen elektrifikatutako bide bikoitzak zerbitzu eraginkor eta kalitatezkoa emango baitie Meka eta Medina arteko bidaia egiten duten erromesei. Erromes horien kopurua urtetik urtera haziz doa, baita bisitariek eta bi hirien arteko egoiliarrek egiten dituzten bidaiak ere.

ADIFek parte hartzen duen nazioarteko proiektuak

Adifek, azpiegitura-administratzaile gisa, jarduera garrantzitsua du nazioartean espainiarren interesak ordezkatzen nazioarteko hainbat erakundeetan eta Espainiako teknologia-transferentziaren prozesuetan lankidetzan, eta hainbat herrialdetako trenbide-akordio zabalak zehaztu ditu. Europan, Errusiarekin, Turkiarekin, Lituaniarekin eta Poloniarekin. Amerikan, Kolonbiarekin, Txilerekin, Mexikorekin, Brasilekin eta Estatu Batuekin. Afrikan, Marokon eta Tunezen, eta harremanen fasean dago Aljeriarekin eta Egiptorekin. Eta Asian, harremanen fasean dago, halaber, Japoniarekin eta Txinako Herri Errepublikarekin. Gainera, lankidetza teknikorako hitzarmenak sinatu dira Latino Amerikako trenbide-enpresa ia guztiekin.

Europan, Adifek trenbidearen modernizazioa bultzatzen duten eta aipatu modernizazio hori bideratzeko proiektuak gauzatzeko erakunde nagusietan parte hartzen du. Adifek, halaber, Ekonomia Intereseko Europako Elkarteetan (EIEE) parte hartzen du. Nazioarteko trenbide-korridoreekin lotutako proiektuak eta garraiorako sare transeuroparrak garatzen dituzte.

Erakunde hauekin akordioak eta protokoloak sinatu eta garatu dira: Tunezko Trenbideak (SNCFT), Errusiako Trenbide Enpresa (RZD), Moskuko Trenbide Ingeniaritza Unibertsitatea, Marokoko Trenbide Enpresa (ONCF), Turkiako Trenbideak (TCDD), Poloniako Trenbide Azpiegituren Administratzailea (PKP PLK), Kolonbia Iparraldeko Trenbideak (FENOCO) (1999-2010), Txileko Trenbide Enpresa (EFE) (2002-2010), Mexiko Haraneko Hiri Inguruko Trenbidea (2006-2009).

Beste hauekin ere sinatzea aurreikusten da: Japoniako Trenbide Eraikuntza, Garraio eta Teknologia Agentzia (JRTT), Txinako eta Aljeriako Trenbideak. Era berean, Espainiako trenbide-sektorea babesten dugu instituzionalki Brasilgo, Estatu Batuetako, Saudi Arabiako, Indiako, Aljeriako, Esloveniako eta sinatutako akordioen zerrendan aipatu herrialdeetako nazioarteko jardueretan.